LOMLOE curriculuma · País Vasco

Biología y Geología ebaluazio-irizpideak, DBH 1

País Vascok Biología y Geología (DBH 1) bere konpetentzia espezifikoekin idazten du: bere irizpideetako 7 datoz bat testuan estatuko curriculumaren 19 irizpideetako batekin. Behean estatukoak dituzu eta, amaieran, País Vascoko 15 irizpide parekorik gabe. Hizkuntza koofiziala: euskera.

Aplikatzekoa den araudia

Estatuaren oinarrizko testua: Real Decreto 217/2022, de 29 de marzo, anexo II (BOE 76, 30-3-2022).

País Vascoko testua: 77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak) (EHAA 109, 2023-06-09).

País Vascoko irizpideak EHAA aldizkariaren euskarazko bertsio ofizialean erakusten dira, eta bakoitza bertsio horretan aipatzen da, bere orrialdearekin; estatuko curriculumarenak, gaztelaniaz.

País Vascok ez ditu DBHko 1. eta 2. mailetan Biologia eta Geologia eta Fisika eta Kimika bereiz ematen: ikasgai bakarrean biltzen ditu, «Natura Zientziak» (77/2023 Dekretua, 13. artikulua, 3. eta 4. paragrafoak). Hauek dira haren irizpideak: berberak dira 1. eta 2. mailetako Biologia eta Geologiaren eta Fisika eta Kimikaren orrialdeetan, eta hemen ikasgai honek estatuko curriculumean dituenekin alderatzen dira.

Indarraldia: 16/2025 Dekretuak baliozkotzeak arautzen ditu; ez du curriculumik aldatzen.

EHAA aldizkariak ez ditu irizpideak ikasturtez ikasturte ematen ikasgai honetan: hainbat ikasturterentzat batera argitaratzen ditu, «Lehen eta bigarren mailak» zutabean. Hemen dauden-daudenean erakusten dira, ikasturteen artean banatu gabe.

País Vascok ikasgai hau bere konpetentzia espezifikoekin antolatzen du: hemen testuan bat datorrena bakarrik parekatzen da estatuko curriculumarekin, eta gainerakoa aparte zerrendatzen da, falta denik eman gabe.

19 ebaluazio-irizpide

1. konpetentzia espezifikoa

1.1
Analizar conceptos y procesos biológicos y geológicos interpretando información en diferentes formatos (modelos, gráficos, tablas, diagramas, fórmulas, esquemas, símbolos, páginas web, etc.), manteniendo una actitud crítica y obteniendo conclusiones fundamentadas.
País Vasco · 3.1 irizpidea
Kontzeptuak definitzea, eta fenomeno eta prozesu zientifikoak deskribatzea, informazioa hainbat formatutan aztertuz (ereduak, grafikoak, taulak, diagramak, formulak, eskemak, sinboloak, web-orriak...), jarrera kritikoa mantenduz eta ondorio arrazoituak eskuratuz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
1.2
Facilitar la comprensión y análisis de información sobre procesos biológicos y geológicos o trabajos científicos transmitiéndola de forma clara y utilizando la terminología y los formatos adecuados (modelos, gráficos, tablas, vídeos, informes, diagramas, fórmulas, esquemas, símbolos, contenidos digitales, etc.).
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.
1.3
Analizar y explicar fenómenos biológicos y geológicos representándolos mediante modelos y diagramas, utilizando, cuando sea necesario, los pasos del diseño de ingeniería (identificación del problema, exploración, diseño, creación, evaluación y mejora).
País Vasco · 1.2 irizpidea
Prozesu naturalak azaltzea, ereduen eta diagramen bidez irudikatuz, eta, beharrezkoa denean, ingeniaritzako diseinuaren urratsak erabiliz (arazoa identifikatzea, miatzea, diseinatzea, sortzea, ebaluatzea eta hobetzea), tresna analogikoen eta digitalen bidez.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 233. or.

2. konpetentzia espezifikoa

2.1
Resolver cuestiones sobre Biología y Geología localizando, seleccionando y organizando información de distintas fuentes y citándolas correctamente.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.
2.2
Reconocer la información sobre temas biológicos y geológicos con base científica, distinguiéndola de pseudociencias, bulos, teorías conspiratorias y creencias infundadas y manteniendo una actitud escéptica ante estos.
País Vasco · 2.2 irizpidea
Informazioa oinarri zientifikoarekin aztertzea, sasizientzietatik, gezurretatik, funtsik gabeko sinesmenetatik eta abar bereiziz, eta horien aurrean jarrera eszeptikoa edukiz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
2.3
Valorar la contribución de la ciencia a la sociedad y la labor de las personas dedicadas a ella con independencia de su etnia, sexo o cultura, destacando y reconociendo el papel de las mujeres científicas y entendiendo la investigación como una labor colectiva e interdisciplinar en constante evolución.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.

3. konpetentzia espezifikoa

3.1
Plantear preguntas e hipótesis e intentar realizar predicciones sobre fenómenos biológicos o geológicos que puedan ser respondidas o contrastadas utilizando métodos científicos.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.
3.2
Diseñar la experimentación, la toma de datos y el análisis de fenómenos biológicos y geológicos de modo que permitan responder a preguntas concretas y contrastar una hipótesis planteada.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.
3.3
Realizar experimentos y tomar datos cuantitativos o cualitativos sobre fenómenos biológicos y geológicos utilizando los instrumentos, herramientas o técnicas adecuadas con corrección.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.
3.4
Interpretar los resultados obtenidos en un proyecto de investigación utilizando, cuando sea necesario, herramientas matemáticas y tecnológicas.
País Vasco · 4.3 irizpidea
Esperimentazioan, araketan edo ikerketa zientifikoko proiektuan lortutako emaitzak interpretatzea, beharrezkoa denean, tresna matematikoak eta teknologikoak erabiliz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
3.5
Cooperar dentro de un proyecto científico asumiendo responsablemente una función concreta, utilizando espacios virtuales cuando sea necesario, respetando la diversidad y la igualdad de género, y favoreciendo la inclusión.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.

4. konpetentzia espezifikoa

4.1
Resolver problemas o dar explicación a procesos biológicos o geológicos utilizando conocimientos, datos e información proporcionados por el docente, el razonamiento lógico, el pensamiento computacional o recursos digitales.
País Vasco · 1.3 irizpidea
Problemak ebaztea edo prozesu naturalak azaltzea, emandako ezagutzak, datuak eta informazioa, arrazoibide logikoa, pentsamendu konputazionala edo baliabide digitalak erabiliz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
4.2
Analizar críticamente la solución a un problema sobre fenómenos biológicos y geológicos.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.

5. konpetentzia espezifikoa

5.1
Relacionar, con fundamentos científicos, la preservación de la biodiversidad, la conservación del medio ambiente, la protección de los seres vivos del entorno, el desarrollo sostenible y la calidad de vida.
País Vasco · 6.2 irizpidea
Biodibertsitatea babestearen, ingurumena zaintzearen, inguruneko izaki bizidunak babestearen, garapen iraunkorraren eta bizi-kalitatearen garrantziaz argudiatzea, datu eta arrazoi zientifikoak erabiliz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
5.2
Proponer y adoptar hábitos sostenibles, analizando de una manera crítica las actividades propias y ajenas a partir de los propios razonamientos, de los conocimientos adquiridos y de la información disponible.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.
5.3
Proponer y adoptar hábitos saludables, analizando las acciones propias y ajenas con actitud crítica y a partir de fundamentos fisiológicos.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.

6. konpetentzia espezifikoa

6.1
Valorar la importancia del paisaje como patrimonio natural analizando la fragilidad de los elementos que lo componen.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.
6.2
Interpretar el paisaje analizando sus elementos y reflexionando sobre el impacto ambiental y los riesgos naturales derivados de determinadas acciones humanas.
País Vasco · 6.5 irizpidea
Inguruneko paisaia eta ekosistemak interpretatzea, bertako elementuak aztertuz eta giza ekintza jakin batzuen ingurumen-inpaktuari buruz hausnartuz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
6.3
Reflexionar sobre los riesgos naturales mediante el análisis de los elementos de un paisaje.
País Vascoko irizpiderik ez dator bat honekin testuan: beste irizpide batean esanda egon daiteke, beste hitz batzuekin.

País Vascoko 15 irizpide, estatuko testuan parekorik gabe

País Vascok ez ditu estatuko irizpide jakin batetik abiatuta idazten: askok beste hitz batzuekin esaten dute estatuko curriculumak beste irizpide batzuen artean banatzen duena, eta beste batzuek Estatuak eskatzen ez duen zerbait eskatzen dute.

1.1
Eguneroko fenomeno natural garrantzitsuenak azaltzea, printzipio, teoria eta lege zientifiko egokien arabera aztertzea eta adieraztea argudioak erabiliz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 233. or.
1.4
Fenomeno naturalei buruzko problema baten soluzioa kritikoki aztertzea, beharrezkoa denean birformulatuz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
2.1
Modu egokian eta moldakorrean lan egitea askotariko baliabideekin, baliabide tradizionalekin eta digitalekin, gaiak ebaztean, informazioa kontsultatzean eta edukiak sortzean, iturri fidagarrienak irizpidez hautatuz eta behar bezala aipatuz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
2.3
Eraikuntzako eta hezkidetzako elkarrekintzak ezartzea, jarduera zientifikoetan kolaborazio-lanaren berezko estrategiak erabiliz, aniztasuna errespetatuz eta inklusioa bultzatuz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
3.2
Informazio zientifikoa modu argian komunikatzea, hizkuntza-egitura, terminologia eta formatu egokiak erabiliz (ereduak, grafikoak, taulak, bideoak, txostenak, diagramak, formulak, eskemak, sinboloak, eduki digitalak...).
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
4.1
Egiaztatzeko modukoak diren galderak eta hipotesiak planteatzea, metodo zientifikoak erabiliz eta fenomeno naturalak azaltzen eta horiei buruzko iragarpenak egiten saiatuz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
4.2
Fenomeno zientifikoei buruzko esperimentuak egitea eta datu kuantitatiboak eta/edo kualitatiboak hartzea, baliabide, tresna analogiko eta digital edo teknika egokiak zuzen eta gero eta autonomia handiagoz erabiliz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
4.4
Esperimentazioaren, behaketaren eta ebidentzia zientifikoen bidez lortutako informazioa eta ondorioak aurkeztea, formatu analogiko eta/edo digital egokia erabiliz (taulak, grafikoak, txostenak, etab.).
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
5.1
Komunitate zientifikoarekin eraginkortasunez komunikatzea, zientziaren oinarrizko arauak behar bezala erabiliz, neurketa-unitateen erabilera, tresna matematikoak eta formulazio- eta nomenklatura-arauak barne.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
5.2
Norberaren eta taldearen osasuna, ingurumenaren kontserbazio jasangarria eta erabilera zientifikoko instalazioekiko errespetua babestea, zientziaren espazio espezifikoen —hala nola zientzien laborategia— erabilera-arauak praktikan jarriz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
6.1
Ekintza jakin batzuek ingurumenean eta izaki bizidunen osasunean dituzten ondorioak ezagutzea, zientzien oinarriak eta irizpide zientifikoak aplikatuz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
6.3
Ingurune hurbilean ohitura jasangarriak proposatzea eta hartzea, norberaren eta besteen jarduerak aztertuz eta norberaren arrazoibideetan, eskuratutako ezagutzetan eta eskura dagoen informazioan oinarrituz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
6.4
Ohitura osasungarriak eta arduratsuak proposatzea eta hartzea, norberaren eta besteen ekintzak aztertuz (elikadura, higienea, gorputz-jarrera, jarduera fisikoa, pertsonen arteko harremanak, atsedena, pantailekiko esposizioa, estresaren kudeaketa, sexu-praktiketan segurtasuna, substantzien kontsumoa...), eta norberaren arrazoibideetan, eskuratutako ezagutzetan eta eskura dagoen informazioan oinarrituz.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
7.1
Zientzia etengabe eraikitzen ari den prozesua dela eta zientziak teknologian, gizartean eta ingurumenean dituen ondorioak onartzea eta balioestea, zientziako gizon-emakumeen analisi historikoaren eta aurrerapen zientifikoen bidez.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.
7.2
Ingurunean ingurumen- eta gizarte-premia garrantzitsuenak detektatzea, horiei soluzio jasangarria, sortzailea eta genero-irizpidea kontuan hartuta emanez.
77/2023 Dekretua, maiatzaren 30ekoa (oinarrizko hezkuntza, Lehen Hezkuntza barne), III. eranskina (Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzako jakintzagaiak), 234. or.

Praktikatu Biología y Geología DBH 1

Aldiro aldatzen diren ariketak, LOMLOE irizpide hauekin lerrokatuta. Hasi doan.

Ikusi Biología y Geología ikastaroa

Araudi ofizialetik hartutako testuak. EureQuizek ez ditu ordezkatzen ikastetxearen programazioa eta País Vascon indarrean dagoen araudia. Arau-testuak beren argitalpen ofizialaren hizkuntzan erreproduzitzen dira.